تدبير در جهان آفرينش مىداند و در آغاز آيهء مورد بحث مىفرمايد : « وَ فِى الأَرْضِ قِطَعٌ مُّتَجاوِرَاتٌ ؛ در روى زمين قطعات گوناگون و به هم پيوسته‌اى وجود دارد » . آيا وجود اين قطعات رنگارنگ دليل بر وجود حكومت عقلِ محيطِ بزرگى ، بر اين كرهء خاكى نيست ؟ آيا پديد آمدن اين چهره‌هاى مختلف از مادهء واحد جهان ( اتم ) گواه بر مداخلهء يك مبدأ قدرت و دانش ، در خلقت زمين نمىباشد ؟ درست است اختلاف چهرهء زمين ، معلول يك سلسله علل طبيعى و به عبارت ديگر ، اثر مستقيم تركيب عناصر مختلفى است كه در زمين وجود دارد و چهرهء آن را به گونه‌هايى در مىآورد ؛ ولى بايد ديد مبدأ اختلاف عناصر چيست . اختلاف هر عنصرى با عنصر ديگر طبق تصريح دانشمندان ، مربوط به اختلاف اتم‌ها ، از نظر شمارهء نوترون‌ها و پروتون‌ها و الكترون‌هاى آنهاست و در حقيقت سازندهء صدى چند عنصر ، همين اختلاف اجزاى اتم‌ها از نظر تعداد نوترون و پروتون و الكترون است و همين اختلاف تحت ضابطه و قانون دقيقى است كه اختلال آن ، سبب نابودى عنصر مىباشد . آيا اين انضباط در ساختمان موجودى بدون مداخلهء يك فاعل دانا و توانا صورت مىپذيرد ؟ كوتاه سخن آن‌كه ، تفسير اختلاف سطح كرهء زمين از نظر آمادگى براى كشت و يا نداشتن صلاحيت براى آن ، به وسيلهء علل طبيعى و مربوط دانستن آن به تركيب عناصر مختلف شيميايى ، نه تنها مانع از آن نيست كه اين اختلاف ، اثر